فرهنگ نماد های ایرانی - 1

   این مطلب عیدانه رو گذاشتم که بخونید و صفا کنید . نوروز که فرا می رسد همواره نقش برجسته شکستن گاو توسط شیر که از نقوش بسیار زیبای تخت جمشید است در برابر چشمم پدیدار می شود و این در فرهنگ عزیز ایران یعنی نوروز . شیر در تفکر اساطیری ایران یعنی خورشید ؛ نور ؛ گرما و نماد برج اسد ( امرداد) و گاو نشان باران و باروری و سرما و برج ثور ( اردیبهشت ) است و غلبه اولی بر دومی یعنی شکست شب  و تاریکی و سرما و آغاز گرما و روشنایی و عید . البته معبد درختان سنگی ( تخت جمشید ) به عنوان جایگاه مقدس برگزاری مراسم نوروز می بایست پر از نگاره های کلیدی باشد . به نقش  دیوارها که توجه کنیم مهربانی و دوستی را در بزرگان و سربازان پارسی شاهد خواهیم بود که دست بر شانه یکدیگر به گفتگو مشغولند و گل های لوتوس فراوان که در سراسر این معبد دیده می شود نماد مهر و آشنایی , باروری و آناهیتاست . پس از هیچ نقشی و نگاری در ایران نمی توان بی تفاوت عبور کرد .که تمام آنان ریشه در اعتقادات سنن و باورهای اصیل یک ملت دارد . در کهن دیاری ساکنیم که باغ تفکر بشری است . در خصوص شکسته شدن گاو توسط شیر آراء مختلفی وجود دارد از جمله غلبه ایران ( شیر ) به بابل ( گاو ) که در دوران کورش بزرگ صورت پذیرفته است . شاهان ایران باستان می بایستی نیروی مقابله با شیر را می داشتند و در واقع شیر کش می بودند . فایق آمدن بر شیر هم شهامت شاه را می رساند و هم عنوان شاه برایش تایید می شده است . برتری بر شیر یعنی زندگی مجدد . شاید به همین خاطر است که در ادبیات باستانی داستان هایی گاه براساس واقعیت از شکار شیر توسط شاهان در نخجیرگاه می خوانیم .موضوع دیگر این است که قربانی کردن جانوران رسمی عمیقا" نمادین بود . از نظر عبرانیان و بعد ها از دیدگاه رومیان به منزله میثاقی با یکی از خدایان به شمار می رفت . رسم قربانی در سال نو و جشن های بهاری در بین النهریین و نقاط دیگر با قربانی کردن گاو نر ؛ قوچ یا بز برای تامین پر برکتی فصل درو انجام می شد . تصویری از میترا ؛ که گاو را می کشد ؛ خوشه های گندمی را نشان می دهد که از خون این حیوان جوانه می زند که نماد آفرینش و آغاز است . نماد شیر در بسیاری از نقش برجسته های تخت جمشید وجود دارد ؛ در پلکان های کاخ آپادانا ( به معنی بارعام ) پیکره نمایندگان مردم خوزستان دیده می شوند؛ که شیر و شیر بچه را به عنوان هدیه به پیشگاه شاهنشاه ایران می برند . در برخی از درگاه ها هم شاهی را می بینیم که در جدال با شیری است . که به تعبیر برخی پژو هشگران نبرد داریوش با موجود افسانه ای است که تاویل دیگر در مورد این نقش نبرد آنزو پسر آنو ( خدای آسمان ) از خدایان آشور است که نگهبان کاخ انلیل ( خدای زمین ) بود و لوح محفوظ را ربود و در کوه ها پنهان کرد و انلیل قدرت خویش را از دست داد. برای حل این مشکل خدایان نینورته را آفریدند و آنزو  به دست این خدای زاده کشته می شود و نقش برجسته تخت جمشید یادگار این تفکر اساطیری است و نماد اینکه ایرانیان با باورها و اعتقادات کشورهای همسایه به خوبی آشنا بوده اند .کتیبه ها ؛ نقوش ؛ معابد و مجسمه ها و .... دنیای دل انگیز و زیبایی را پدید می آورند که عمق فرهنگ و اندیشه و هنر و هویت ایرانی را به تصویر می کشند و برای هر انسان دوستدار دانایی وسوسه انگیز و جالب است . از کانال هزاره ها که عبور می کنیم ؛ ادبیات آرکاییک را که مطالعه می نماییم قبایل ؛ مکانها ؛ عقاید و باورها ؛ گورها؛ ابزار؛ کتابها و دانشمندان و ... همه و همه هر اندیشمندی را به یاد این تاویل به جا و پر محتوای دکتر احسان یار شاطر در کتاب حضور ایرانیان در جها ن اسلام  می اندازد که با یک اشاره ایران را از ایران باستان تاکنون این گونه به تعریف کشیده است . ((آینده برای ایران هر آنچه در چنته داشته باشد ؛ من نمی توانم از تجسم شمایل جوانی دلیر و پر نیرویی باز ایستم که کارهای پهلوانانه ی او شهرت و ثروت برایش به بار آورد ؛ سپس این جوان به کمال و پختگی رسید و فردی اندیشمند تر و متفکرتر شد ؛ ابیاتی لطیف درباره ی زیبایی و فرزانگی ؛ درباره لذت های عشق و رنج و در فراق و زندگی گذرا نوشت سرانجام به سن فرتوتی و ناتوانی رسید ؛ به زمانی که دیگرنمی توانست جز در غرق شدن در خاطره ی گذشته اش آرامش و آسایش بیابد . اما چه کسی می تواند امید از نوجوان شدن را از خاطر بزداید)) .                   اسفند 1386

 

/ 19 نظر / 63 بازدید
نمایش نظرات قبلی
رضا

سلام سال نوتون مبارک به منم سر بزنید

دونده تا بی نهایت

درود امید در این بهارانه هر چه دلت از خدا می خواهد به تو ارزانی دارد هر چی خدا از تو می خواهد ... تو نیز در پناه اهورا

بزرگمهر...

سلام... خوبین...؟ من عکاس هستم ولی عکس های من این شکلی نیستند. این عکس ها رو از اینترنت گرفتم. به نظرم برای قشنگ ساخت ولطافت محیط وبلاگ مناسبه. عیدتون مبارک... موفق و پیروز باشید... فعلا... خدانگهدار... بزرگمهر...

بزرگمهر...

درود... آپ کردم... خوشحال می شم سر بزنین... پیروز و پایدار باشید... فعلا... خدانگهدار... بزرگمهر...

حسن

زیبا بود - من منتظر حضورتون هستم - عکسای جدید گذاشتم

بزرگمهر...

درود... خوبین...؟ بنده آپ کردم... منتظر آپهای شما هم هستم... اگر آپ کردین ما رو بی خبر نگذارین... پیروز و سرشار از شادی باشید... فعلا... خدانگهدار... بزرگمهر...

بزرگمهر...

درود... خوبین...؟ از نظر لطفتون متشکرم... می دونین ، اهمیت هدف به راهیه که آدم طی می کنه. اون چیزی که آدم توی راه کسب می کنه از اون چیزی که توی هدف بدست میاره با ارزش تر و بیشتره. پرسیدین چه کتاب هایی می خونم... من خیلی متنوع می خونم... از کتاب هایی که مربوط به سن خودمه مثل داستان های اشباح یا هری پاتر گرفته تا کتاب های پائولو کوئیلو و کتاب های فکر فلسفی با کتاب های مربوط ه سقراط-افلاطون-ارسطو. راستی این مسئله ای که می خواین منطبقش کنین بهتره توی زرتشت هم تحقیق کنین ممکنه چیزای خوبی هم داشته باشه . پیروز و سرشار از شادی باشید... فعلا... خدانگهدار... بزرگمهر...